درباره نام پاسارگاد به آن پارس گده و پارس گرد هم می گویند

آرامگاه کوروش : در بخش جنوبی پاسارگاد است بنای این آرامگاه از سنگ آهکی به رنگ سفید با مخلوطی از رنگ زرد می باشد مستطیل شکل درازی آن 35/13 و پهنای آن 30/12 متر که بلندی آن 11 متر و داری 6 پله می باشد و یک اتاق با سقف شیروانی بر روی آن قرار دارد و دارای یک در کوتاه که به بیرون راه دارد در بخش مثلثی شکل بالای اتاق یک گل 12 پر که دور آن یک گل 24 پر با گل های منحنی و دور این گل نیز یک گل 24 پر با گل برگ های تیز در بر گرفته بعضی آن را نماد خورشید می نامند درود اتاق یک آرامگاه ساده است

کاخ بار: در فاصله 1200 متری در سمت شمال شرقی آرامگاه کوروش قرار دارد کاخی برای پذیرایی از میهمانان کوروش بوده دارای یه تالار مرکزی دارای 8 ستون در چهار سمت آن ایوان هست ایوان شمال شرقی دارای 8 ستون می باشد ایوان جنوب غربی دارای 28 ستون و ایوان شمال غربی و جنوب شرقی هر کدام دارای 16 ستون بلندی تالار حدود 18 متر بوده هر ایوان یک در داشته که به داخل تالار باز می شده

کاخ دروازه : در 200 متری جنوب شرقی کاخ بار قرار دارد دارای یه تالار مرکزی هست با 8 ستون که هر 4 ضلع دری برای ورود و خروج داشته مساحت این تالار در حدود 540 متر مربه بوده بر درگاه شمال غربی و جنوب شرقی نقش برجسته ی مردی بالدار وجود داشته نماد نقش برجسته مرد بالدار نشان از گستردگی و قدرت پادشاهی کوروش بزرگ است

کاخ نشیمن: در فاصله 250 متری شمال کاخ بار است یه تالار 30 ستونی با 31 متر طول و 22 متر عرض با یک ایوان شمالی 24 ستونی که دارای 2 اتاق دو ستونی در دو طرف آن و یک ایوان جنوبی با 40 ستون تشکیل شده بلندی این تالار در حدود 10 متر بوده است

زندان سلیمان: سمت غرب کاخ نشیمن قرار داره فقط یه دیوار از آن باقی مانده شبیه کعبه زرتشت در نقش رستم هست اینکه چرا بهش می گن زندان سلیمان مشخص نیست برخی آن را آرامگاه کمبوجیه پسر کوروش می دانند

ارگ ( تل تخت )، ( تخت سلیمان) : در فاصله 3 کیلومتری آرامگاه کوروش و در 1000 متری کاخ بار بر روی یک تپه در این مکان سنگ نبشته ی معروف خشایارشا یافت شده به نام کتیبه ی ضد دیوان که در گنجینه تخت جمشید نگه داری میشه

سکوه های سنگی ( نیایشگاه ، قربانگاه): در روبروی زندان سلیمان در پشت تپه ها دو سکوی سنگی قرار دارد که می توان گفت آتش دان بوده است  و محلی برای نیایش بوده است

دروازه همه ی سرزمین : دو دیوار بزرگ که هر طرف آن یک گاو سنگی بزرگ دیده می شود در سمت شرقی این بنا نیز دو دیواره بزرگ دیگر با اندام دو گاو ولی با سر انسان و بال عقاب دیده می شود یک تالار بزرگ هست که طول هر یک از اضلاع نزدیک به 25 متر هست در میان این تالار 4 ستون وجود دارد که بلندی آن 17 متر است که 3 دروازه دارد یکی در سمت شرق دیگری غرب و دیگری سمت جنوب امروزه به اشتباه این دروازه را ملل می گویند اما خشایارشا در کتیبه ای این دروازه را دروازه همه سرزمین نامیده

کاخ هدیش : کاخی اختصاصی برای خشایارشا که از کاخ تچر بزرگتر است که شامل یک تالار 36 ستونی ( 6 ردیف 6 ستونی ) و دو تالار 4 ستونی ( 2 ردیف 2 ستونی  ) با یک ایوان 12 ستونی ( 2 ردیف 6 ستونی ) و چند تا اتاق کوچک و تو در تو این کاخ برای استراحت و زندگی شاه بوده

کاخ ملکه : شامل 23 تالار و یک تالار بزرگ 16 ستونی ( 4 ردیف 4 ستونی ) با یک ایوان 8 ستونی ( 2 ردیف 4 ستونی ) و چند اتاق و راهرو چند نظریه برای این کاخ هست اینکه مهمان سرا بوده برخی هم آن را کاخ ملکه خشایارشا می دانند نظریه بعدی این است که این کاخ جایگاه زندگی خانواده ی شاهان هخامنشی بوده این کاخ امروزه به موزه تخت جمشید تبدیل شده

کاخ « ج » « د » « ه » : آثاری از چند بنا در اطراف کاخ هدیش کاخ « ج : در شمال هدیش ، کاخ « د : در سمت شرق هدیش ، « ه : در سمت غرب هدیش

کاخ صد ستون : جایگاهی بزرگ برای جشن نوروز در شرق آپادانا و در شمال خزانه ( 4700 متر مربع ) دارای ایوان 16 ستونی در ضلع شمالی ( 2 ردیف 8 ستونی) تالار اصلی که دارای 100 ستون ( 10 ردیف 10 ستونی ) و چند اتاق و راهرو در اطراف آن

ادامه ساخت تخت جمشید در زمان اردشیر اول فرزند خشایارشا

کاخ سه دروازه : این کاخ دارای یک تالار 4 ستونی و دو ایوان 2 ستونی در شمال و جنوب بود تالار 4 ستونی داری 3 در بود که یکی به ایوان شمالی دیگری به کاخ ملکه و در دیگری به ایوان جنوبی باز می شد در میان تالار 4 ستونی سنگی قرار دارد به شکل مربع که یک حلقه در میان آن تراشیده شده است که جایگاهی برای شناخت دو روز اعتدال سال یعنی مهرگان و نوروز می دانستند

خیابان سپاه : دو دیوار روبروی خروجی شرقی دروازه همه به گونه ای که یک خیابان را پدید آورد این خیابان مهمانان را به کاخ صد ستون راهنمایی می کرد البته خیابان سپاه نامی است که امروزه بر آن نهاده اند

دروازه نیمه تمام : یک دروازه کوچک در شمال کاخ صد ستون که هیچگاه به پایان نرسید

ساختمان بایگانی : یک بنا در شمال شرقی کاخ صد ستون در دامنه کوه که در آن اسناد را بایگانی می کردند

جایگاه سربازان : جایگاهی برای سربازان در بخش شرقی کاخ صد ستون در دامنه کوه

آرامگاه های اردشیر دوم و سوم : در شرق تخت جمشید ( پارس ) بر دامنه کوه مهر دو آرامگاه هست آرامگاه جنوبی 6 قبر و در آرامگاه شمالی تنها یک قبر وجود دارد یکی متعلق به اردشیر دوم و دیگری سوم هست که معلوم نیست که کدام متعلق به اردشیر دوم و کدام متعلق به اردشیر سوم می باشد

تخت جمشید ( پارس )

 « ارزش هر چیزی به قیمت است مگر فرهنگ که به قدمت است »

تخت جمشید هویت ملی ما و عظمت ایران است تخت جمشید دروازه همه کشورها است

تخت جمشید مهد تمدنی بزرگ برای تمدن های دیگر است سرزمین اولین طلوع و نخستین منشور حقوق بشر

تخت جمشید در 40 کیلومتری پارسه گرد محل کاخ کوروش بر دامنه کوه مهر ( رحمت امروزی ) قرار دارد

اولین بنیانگذار آن داریوش اول هخامنشی بود و تا عصر اردشیر سوم ادامه داشت

دلیل انتخاب کوه مهر برای ساخت تخت جمشید به خاطر قار گرفتنش در کنار دشتی حاصلخیز و نیز نزدیکی به شهری به نام (خَود- ایتشیه)

مساحتی که برای تخت جمشید انتخاب شد بیش از 455 متر و پهنای بیش از 300 متر روی هم رفته ناحیه ای هموار با مساحتی بیش از 13 هکتار نخستین ساختمانی که در آن ساخته شد آپادانا در ضلع غربی مشرف به دشت هست و بعد آپادنا در زمان داریوش که به ترتیب صُفه ، پلکان جنوبی ، ساختمان خزانه و بعد آپادانا و ساختمان تچر در زمان داریوش پلکان غربی ساخته شد ولی در زمان خشایارشا پلکان جنوبی برداشته شد و و به جای آن پلکانی در ضلع غربی ساختن پلکان غربی دو طرفه است که در هر طرف 110 پله دارد که با یک پاگرد به طرف بالا می رود پله های پلکان و دیواره های آن از سنگ است

ساختمان خزانه در بخش جنوبی قرار دارد اولین سشاختمانی بود که ساخته شد تا داریوش بتواند بر ساخت ساختمان آپادانا نظارت داشته باشد که بعد از ساخت آپادانا تصمیم به گسترش آن گرفت اما با مرگ داریوش خشایارشا کار را ادامه داد که ساختمان خزانه دارای تالار 99 ستونی ( 9 ردیف 11 ستونی) و با چند تالار کوچک در قسمت شمالی اما وقتی که می خواستن ساختمان خانوادگی رابسازند قسمتی از خزانه تخریب ولی به جای آن در ضلع شمالی تالاری 100 ستونی ( 5 ردیف 20 ستونی) ساخته و به خزانه اضافه شد

آپادانا که شامل :

تالار مرکزی : این تالار بیش از 3600 متر مربع وسعت دارای 36 ستون سنگی ( 6 ردیف 6 ستونی ) و بلندی هر یک 20 متر است و سر هر ستون دو سر گاو در دو طرف قرار دارد و یک مکعب سنگی در بخش میانی آن و پایه ستون ها ساده است کف تالار پوشیده از کاشی های سنگی است و در زمان داریوش دور تا دور آن دیوار های خشت به ضخامت بیش از 5 متر بوده است

ایوان غربی و شمالی و شرقی آپادانا : ایوان شرقی و غربی در زمان داریوش ساخته شده ولی ایوان شمالی در زمان خشایارشا ساخته شده هر سه ایوان دارای 12 ستون سنگی 0 2 ردیف 6 ستونی با این تفاوت که ایوان شرقی سرستون آن دو سر شیر هست اما ستون های شمالی و غربی دو سر گاو است

پلکان آپادانا : دارای دو پلکان هست یکی سمت شرق و دیگری شمال پلکان شمالی در زمان خشایارشا ساخته شده

نقوشی که بر پلکان های آپادانا کنده کاری شده به ترتیب :

نمایندگان ملل: 23 گروه از اقوام گوناگون که هر گروه با یک درخت سرو از گروه بعدی جدا شده اند در جلوی هر گروه فردی با لباس پارسی قرار دارد که آنها را به طرف تالار راهنمایی می کند هر گروه با خود اشیاء و یا حیوانی به همراه دارند و 18 گروه در سه ردیف بر بدنه اصلی پلکان کنده کاری شده اند و 5 گروه در بخش شیب دار پلکان

سپاهیان : در سمت راست پلکان در 3 ردیف سپاهیان و سرداران هخامنشی دیده می شوند

نقش میانی : نقش میانی پلکان داریوش نشسته بر تخت و خشایارشا به عنوان ولیعهد در پشت سر او ایستاده اما در زمان خشایارشا این نقش را به ساختمان خزانه بردند به جای آن نقشی از 8 سپاه که در دو گروه 4 نفره قرار دارند گذاشته اند

کاخ تچر : ساختمانی برای محل کار داریوش ساخته شد یک تالار 3 ردیفی 4 ستونی و دو تالار 4 ستونی به همراه چند اتاق تو در تو و یک ایوان با 8 ستون ( دو ردیف 4 ستونی ) با پنجره های سنگی که یک کتیبه سه زبانه 18 بار روی قاپ پنجره تکرار شده و کنده کاری های چون ورود یا خروج داریوش جنگ داریوش با حیوانات که نشان مبارزه با نیکی و بدی است و 18 سرباز پارسی با نیزه وکمان و کتیبه که نوشته شده در آن که داریوش شاه بزرگ شاه شاهان شاه کشورها پسر ویشتاسپ هخامنشی این کاخ را ساخته مساخت این کاخ چیزی حدود 1100 متر مربع است .

ساخت این کاخ ها در زمان داریوش انجام گرفت ساخت دیگر کاخ ها که در زمان خشایارشا انجام گرفته در آپ بعدی در باره آن ها به طور کامل خواهم نوشت

شاد و پاینده باشید

ترجمه كتيبه خشايارشا به خط میخی باستان

خدای بزرگ است اهورا مزدا که این جهان شگفت آفرینش را آفرید که خرد و توانایی را بر خشایارشا شاه گوید: به خواست اهورا مزدا من چنانم که راستی را دوست می دارم و از دروغ بیزارم من نمی خواهم که توانا بر ناتوان ستم کند و هم نخواهم که به توانا از ناتوان آسیب رسد آنچه راست است می پسندم خواست خدا در زمین آشوب نیست بلکه صلح، نعمت و حکومت خوب است من دوست دروغگویان نیستم در دل خود تخم کین نمی کارم هر آنچه مرا به خشم آورد از خود دور می دارم با نیروی خرد بر خشم خود سخت چیره ام هر که همراهی و همکاری پیشه کند در خور کوشش او را پاداش می دهم آنکه گزند رساند و ستم کند به اندازه گوشمالش می دهم نمی خواهم کسی زیان برساند و کیفر نبیند آنچه کسی بر ضد کسی دیگر گوید مرا قانع نتواند کرد مگر آن که بنا به قانون نیک گواه درست آورد و داوری بیند از آنچه کسی فرا خور توانایی خویش انجام دهد و به جا آورد شادمان و خرسند می شوم و خوشنودیم را کرانه ای نیست.

چنین است هوش و اراده من نپندار که زمزمه های پنهانی و در گوشی بهترین سخن است بیشتر به آنی گوش فرا دار که بی پرده می شنوی تو بهترین کار را از توانمندان ندان و بیشتر به چیزی بنگر که از ناتوان سر می زند آنگاه که تو از آنچه بر دست من رفته چه در زادگاهم و چه در آوردگاه بینی یا بشنوی بدان که این است توانای من که برتر و تیزتر از نیروی پندار است اینست کاردانی من تا جایی که نوش و توان دارم در جنگجویی هماوردی خوبم چون در آوردگاه باشم کسی را که از دور می بینم به نیروی ادراک و خرد می دانم که بدخواه است یا که دژ اندیش نیست به نیروی ادراک و اراده خویش همواره نخستین کسی هستم که تصمیم می گیرد کار شایسته را چون دشمن را بینم و چون دوستداری را مردی هستم ورزیده هم به دست و هم به پا به هنگام سوار کاری سوار کاری خوبم در تیر افکنی چیره دست چه بر اسب باشم و چه با پای پیاده در نیزه وری نیزه وری نیک خواه از روی اسب و خواه از روی خاک این ها هنر هایی است که اهورا مزدا مرا بخشیده است و توانایی به کار بردن آن را داشتم آنچه بر دستم رفته است به یاری یزدان همه را با هنر های خویش که ارزانی اهورا مزدا بوده است به انجام رسانده ام .

اهورا مزدا مرا و کارهای مرا بپاید.

ایران بزرگ آرمان بزرگ می خواهد

فرمان حقوق بشر كوروش هخامنشي

اینک که به یاری مزدا تاج پادشاهی ایران و بابل و کشورهای چهار سوی جهان را بر سر گذاشته ام اعلام می کنم که تا روزی که زنده هستم و مزدا کامیابی شهریاری را به من می دهد دین و آیین و رسوم مردمانی را که من پادشاه آن ها هستم محترم خواهم شمرد و نخواهم گذاشت که فرمانروایان و زیر دستان من دین و آیین مردمانی را که من پادشاه آن ها هستم یا مردمانی دیگر را مورد تحقیر قرار بدهند یا به آن ها توهین نمایند.

من از امروز که تاج پادشاهی را بر سر نهاده ام تا روزی که زنده هستم و مزدا کامیابی شهریاری را به من می دهد هرگز پادشاهی خود را بر هیچ مردمی تحمیل نخواهم کرد و همه مردمان آزادند که مرا پادشاه خود بدانند من برای پادشاهی آن مردمان مبادرت به جنگ نخواهم کرد من تا روزی که پادشاه ایران و بابل و کشورهای چهار سوی جهان هستم نخواهم گذاشت که کسی به دیگری ظلم کند و اگر شخصی ستمدیده واقع شد من حق وی را از ستمکار خواهم گرفت و به او خواهم داد و ستمگر را مجازات خواهم کرد من تا روزی که پادشاه هستم نخواهم گذاشت مال غیر منقول یا منقول دیگری را به زور یا به نحو دیگر بدون پرداخت بهای آن و جلب رضایت صاحب مال تصرف نماید من تا روزی که زنده هستم نخواهم گذاشت که شخص دیگری را به بیگاری بگیرد و بدون پرداخت مزد. وی را به کار وا دارد من امروز اعلام می کنم که هر کس آزاد است که هر دینی را که میل دارد بپرستد و در هر نقطه که میل دارد نشیمن داشته باشد به این شرط که در آن جا حق کسی را پایمال ننماید و هر شغل را که میل دارد پیش بگیرد و مال خود را به نحو که مایل است به مصرف رساند به این شرط که آزار به حقوق دیگران نزند من اعلام می کنم هر کس پاسخگوی کردار خود می باشد و هیچ کس را نباید به مناسبت تقصیری که یکی از خویشاوندانش کرده مجازات کرده و مجازات برادر گناهکار و بر عکس به کلی ممنوع است و اگر یک فرد از خانواده یا طایفه ای مرتکب تقصیر شود فقط مقصر باید مجازات گردد نه دیگران من تا روزی که به یاری مزدا شهریاری می کنم نخواهم گذاشت که مردمان و زنان را به سان برده و کنیز بفروشند و بر فرمانروایان و زیر دستان من بایسته است که در حوزه حکومت و ماموریت خود مانع از خرید و فروش مردمان و زنان به سان برده و کنیز بشوند و رسم بردگی باید به کلی از جهان بر افتد و از مزدا خواهانم که مرا در راه انجام پیمان هایی که نسبت به مردمان ایران و بابل و مردمان کشورهای چهار سوی جهان بر عهده گرفته ام کامیاب گرداند.

راه در جهان یکی است و آن راه ، راه راستی است

شاد زیوید

دیر زیوید

و تا زیوید به کامه زیوید

ایران را از یاد نبریم

بنای تخت جمشید در حدود سال 518 پیش از میلاد به فرمان داریوش هخامنشی آغاز شد کار ساختن تخت جمشید در زمان داریوش اول ( 522 تا 486 ق.م ) آغاز و تا زمان اردشیر سوم ( 359 تا 338 ق.م ) در مساحتی به وسعت 13 هکتار ساخته و ادامه یافت

مصالح به کار رفته در تخت جمشید : سنگ خشت و گل آجر گچ چوب آهن و فلزات گران بها ( طلا و نقره و مس ) عاج و لاجورد و عقیق و ...

دیوار های تخت جمشید در برخی به ضخامت 5/5 متر بوده و قطعه سنگ های به کار رفته به وزن بیش از 45 تن می رسیده

تخت جمشید دارای سیستم حرارتی و تهویه بوده دشت سرسبز مرودشت و سقف های بسیار بلند و فضای وسیع و در های گشاده و پنجره های متعدد

هوای تخت جمشد را در تابستان خنک و در زمستان دیوار های خشتی و لایه های گچ که یک عایق حرارتی تشکیل می داده پرده های ارغوانی بلند و ضخیم که مانع نفوذ سرما می شده پوشش سقف نیز چوبی بوده که در گرم شدن محیط تاثیر داشته

تخت جمشید دارای سیستم آب و فاضلاب بوده مجاری زیرزمینی آب رسانی و فاضلاب پیچ در پیچی کشف شده که به طول بیش از 2 کیلومتر می رسد

تخت جمشید 2 نقش جداگانه اما تا اندازه ی به هم پیوسته ایفا می کرده

نخست چون در قلب شاهنشاهی قرار داشته گنج خانه ی مناسبی برای اندوختن ثروت روز افزون کشور بوده دوم اینکه جایگاه مناسب و باشکوهی برای برگذاری مراسم و جشن های بوده مثل جشن مهرگان و نوروز و ....